تماس با ما پرسش های شما محصولات فرهنگی
چهارشنبه ، ۲۰ آبان ۱۳۹۴ ، ۱۱:۱۱

قسمت سوم ؛نقد و بررسی تاریخ نگاری محلی اصفهان در دوره‌ی اسلامی تا سده‌ی هفتم

نوشته شده توسط  امیر آغایلی
امتیاز این گزینه
(0 رأی)

نقد تاریخنامه های دنیوی اصفهان:

در مورد زبان مورد استفاده ی این کتب، با یقین کامل نمی توان سخن گفت، چرا که دو کتاب از سه کتاب مفقود می باشد. اشاره شد که حمزه هنگام نقل قول از علی بن حمزه، از فعل ماضی بعید استفاده کرده است. بنابراین زمان زندگی او حدود قرن سوم قمری بوده است و از آنجا که نخستین کتابهای فارسی در قرن چهارم، آن هم در شرق ایران نگاشته شده اند، می توان گمانه زد که این کتاب به زبان عربی بوده است.

همچنین در مورد کتاب اصبهان حمزه نیز می توان از همین استدلال بهره برد و علیرغم شعوبی بودن وی، حکم به عربی بودن کتاب او داد.(قنوات،1387: 82).  کتاب محاسن نیز که امروزه در دسترس است و مشخصاً به زبان عربی می باشد. طبعاً در مورد کیفیت نگارشی و سبک ادبی دو کتاب مفقود نمی توان سخن گفت. سبک ادبی مافروخی، سبکی منشیانه و با حداکثر آرایه ها و سجع ها و ترادفات همراه است و همین مسجع نگاری یا به تعبیری نثر مقفی در برخی قسمت های کتاب ، خود حاوی این نکته است که مطالب این قسمت های کتاب چندان در راستای بیان و گزارش رخدادهای تاریخی نیست. چرا که گزارش و بیان رخدادهای تاریخی شکلی متفاوت از زبان و بیان نگارشی را می طلبد. به همین علت است که غالباً ، تنها در مقدمه ی کتبِ تاریخیِ شاخص، با نثر مقفی مواجه می شویم. همچنین توصیف اماکن محلی با تعابیری بسیاری کلی همراه می باشد، ساختمان ها افسانه ای و دارای انواع زینت ها و آرایه ها و درختان مملو از اقسام میوه هستند.

در اینجا شایسته است که به منابع مورد استفاده سه کتاب تاریخ محلی دنیوی اصفهان نیز اشاره شود. در مورد منابع مورد استفاده ی علی بن حمزه نمی توان سخن گفت. از آنجا که کتاب سنی الملوک و الانبیاء حمزه اصفهانی باقی مانده است و بنابر سبک وی در این کتاب می توان حدس زد که او از کتب تاریخ عمومی نیز بهره برده بوده است. همچنین قمی اشاره می کند که قسمتی از اطلاعاتی را که او از کتاب اصفهان نقل کرده ، مطالبی بوده که حمزه ، خود از فضلای شهر شنیده بوده است. (قمی، 1361: 12). مافروخی از کتاب اصفهان حمزه اصفهانی و نیز از کتاب ذکر اخبار اصفهان ابونعیم که به نوبه ی خود متکی بر کتاب حمزه می باشد، بهره مند بوده است. علاوه بر این از قلائد الشرف علی بن حمزه نیز استفاده کرده ، ضمن اینکه مافروخی خود در ابتدای کتاب در مقدمه تصریح می کند که از اقوال شفاهی مردم و استنباطات و استنتاجات خود نیز بهره گرفته است.(مافروخی،1312: 3).

بایسته است که به طیف مخاطبین این کتب نیز اشاره نمود. از آنجا که به احتمال قریب به یقین،دو اثر قلائد الشرف و کتاب اصبهان همچون محاسن اصفهان به زبان عربی نگاشته شده بوده اند، بنابراین مخاطبین این کتاب ها نیز افراد عربی دان بوده و در میان عموم مردم جایگاهی نداشته اند. غالب آثار این گونه ی تاریخ محلی به امرا و حکام تقدیم شده اند (در سرتاسر ایران) و بنابراین این مشکل را به این گونه مرتفع کرده اند. (قنوات، 1387: 69). همچنین از بطن عبارتی کنایی و تواضع نمایانه می توان طیف اجتماعی که مخاطب مافروخی هستند را بهتر تشخیص داد.وی در جایی از کتاب در پایان اشعاری که به خود منتسب می کند خود را طفیل و سربار علما و فضلای هم عصرش معرفی می کند.(مافروخی، 1312: 20)او در واقع فضلا و علمای هم عصر خود را که در مجالس ادبی همراه با دیوان سالاران و افراد فرهیخته در منازل خصوصی حضور می یافته و به مسائل فرهنگی می پرداخته اند را مخاطب قرار می دهد. (Paul , 2000, 119).

مسلماً انگیزه ی نویسندگان این کتب، همانند عموم مؤلفین، کم و بیش انگیزه های علمی نیز بوده است. از عنوان قلائد الشرف فی مفاخر اصبهان می توان استنباط کرد که انگیزه نگارش این کتاب همچون سایر کتب فضائل و مفاخر، دلبستگی و تعلق خاطر به زادگاه یا همان حب وطن بوده است. مافروخی صریحاً «حب وطن» را انگیزه ی نگارش کتابش قلمداد می کند.

افزودن نظر






کد امنیتی
بازنشانی

قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی

خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از جدیدترین مطالب و تغییرات سایت آگاه شوید.










تصویر روز

نمایش ویدئو از آپارات

بنر

آمار بازدیدکنندگان

mod_vvisit_counterامروز25
mod_vvisit_counterدیروز682
mod_vvisit_counterاین هفته25
mod_vvisit_counterاین ماه16465
mod_vvisit_counterکل بازدیدها1215414

درباره گروه

گروه اصفهان شناسی زنده رود از تابستان 87 توسط جمعی از دوستاران و علاقه‌مندان به اصفهان، فعالیت خود را در زمینه‌ی اصفهان شناسی و معرفی میراث فرهنگی، تاریخی و هنری اصفهان آغاز نمود .
دارای مجوز رسمی از سوی فرمانداری استان اصفهان با شماره ثبت 2661

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای گروه اصفهان شناسی زنده رود محفوظ می باشد. © 1392 طراحی سایت: فناوری اطلاعات خلیج فارس