تماس با ما پرسش های شما محصولات فرهنگی
چهارشنبه ، ۱۹ آذر ۱۳۹۳ ، ۱۸:۴۳

قسمت سوم؛ عَلَم و علامت‌سازی از دیرباز تا امروز

نوشته شده توسط  مهدی محبوب‌فر
امتیاز این گزینه
(0 رأی)

ماه محرم ماه آئین‌ها و نشانه‌هاست. ماهی که هر گوشه از آن یادمانی است که 1400 سال زنده نگه داشته شده است از دیرباز یکی از نشانه‌های آغاز این ماه علم‌های کوچک و بزرگی بود که در کنار تکایا قرار می‌گرفت و با شروع سوگواری برای مظلومیت شهیدان کربلا (ع) حرکت خود را در جلوی دسته‌ها آغاز می‌کردند این علم‌ها معمولاً چوبی به بلندای تا 6 متر بود که بر فراز آن دست و پنجه برنجی نصب می‌شد و پارچه‌های رنگی به زیر آن آویخته می‌شد در طول سالیان یکی از آداب و رسوم دهه اول ماه محرم این بود که جوانان و پهلوانان هر کوی و برزن به یاد علمدار دشت کربلا حضرت

عباس(ع) علم فلزی را بر دوش می‌کشیدند و یکی از پهلوانان معتمد و کهنه‌کار هدایت علم و علمدار را به عهده می‌گرفت. مادران نذر می‌کردند فرزندانشان را از زیر علم عبور می‌داند و دعا می‌کردند تا او هم روزی علمدار سوگواری امام حسین (ع) شود. همچنین رسم بر این بود که هنگامی‌که دو دسته با هم به اماکن متبرکه و مجلس عزاداری می‌رسیدند علمداران علم را به نشانه تعظیم و سلام و احترام خم می‌کردند. رسم دیگری که از گذشته‌ها در روز عاشورا اجرا می‌شد و هنوز در میان برخی دسته‌های عزاداری رواج دارد این بود که دقایقی مانده به ظهر عاشورا کمربند علم‌ها را محکم می‌کردند و علم به چرخش درآورده صدای زنگ‌هایی در محوطه طنین‌انداز می‌شد نوحه‌خوانان حسن وای حسین وای می‌گفتند و سینه‌زنان و زنجیرزنان به یاد همان دقایق جانگذاز سال 61 هجری قمری بر سر و سینه خود می‌کوفتند یا بانگ الله اکبر صلاه ظهر علم‌ها پایین می‌آمدند و همگان در غم شهادت سالار شهیدان و 72 تن یار باوفایش سردرگریبان فرو برده و به اقامه نماز می‌پرداختند.

بنابراین علمی که در آغاز هر دسته عزاداری قرار دارد خود «جلودار» کاروانیان عشق و ارادت و یکتاپرستی است و اقطار آن مربعی است ‌که پایه و کعبه و چهار قبله مسلمانان را تشکیل داده و خود از ارکان مساجد 4 ایوانی ایرانیان است در درفش کاویانی ایرانیان باستان هم چلیپای مورب در داخل مربعی قرار گرفته که از 4 شرابه آویخته هرکدام به دایره‌ای منتهی می‌شوند که در «علامت» تبدیل به آویزهایی از پارچه‌های الوان گردیده و بیانگر الوان سایر پرچم‌های گروه‌های علمدار است. هر یک از آن شال‌ها و ترمه‌ها سمبل یکی از فوج‌های لشگر آزادگان و نشانه وحدتی هستند که همه آن‌ها را در زیر یک «علم لشگر» بزرگ به نام علامات یا «علامت» گردهم آورده که خود علامت و نشانه اتحادی مبارک است که براساس اصول و مبادی هنرهای قرینه‌سازی اسلامی با سایر اجزای قُدسی اماکن اسلامی شکل گرفته‌اند و چگونگی استقرار هر کدام بر پایه محور آهنی یا چوبی به رعایت اصول‌ شناختی و فرهنگ علم‌ و علم‌داری استوار است به طوری‌که فواصل زبانه‌های فولادی با فاصله متعادل از تیغه فولادی اصلی که بزرگتر ساخته می‌شوند قرار گرفته است که در کنار آن‌ها پرندگان بهشتی از جمله کبوتران، تندیس‌های طاووس و شیرومَرال و غزال هر کدام بیانگر پیکار ابدی نور و ظلمت و عدل وجودی است که برشهیدان کربلا اعمال شد.(61 هجری قمری) فخرالدین اسعد گرگانی درویس رامین خود توصیف این نبرد ازلی را چنین بیان داشته است:

هوا چون بیشه دَد بود یکسر                  ز ببر و شیر و گرگ و پیل پیکر

چو سروستان شده دشت از درفشان        ز دیباى درفشان مه درفشان

فراز هر یکى زرّین یکى مرغ                      عقاب و باز با طاووس و سیمرغ

به زیر باز در شیر نکو رنگ                      تو گفتى شیر دارد باز در جنگ

 

افزودن نظر






کد امنیتی
بازنشانی

قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی

خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از جدیدترین مطالب و تغییرات سایت آگاه شوید.










تصویر روز

نمایش ویدئو از آپارات

بنر

آمار بازدیدکنندگان

mod_vvisit_counterامروز182
mod_vvisit_counterدیروز867
mod_vvisit_counterاین هفته1949
mod_vvisit_counterاین ماه14762
mod_vvisit_counterکل بازدیدها1234753

درباره گروه

گروه اصفهان شناسی زنده رود از تابستان 87 توسط جمعی از دوستاران و علاقه‌مندان به اصفهان، فعالیت خود را در زمینه‌ی اصفهان شناسی و معرفی میراث فرهنگی، تاریخی و هنری اصفهان آغاز نمود .
دارای مجوز رسمی از سوی فرمانداری استان اصفهان با شماره ثبت 2661

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای گروه اصفهان شناسی زنده رود محفوظ می باشد. © 1392 طراحی سایت: فناوری اطلاعات خلیج فارس